TR
Avrasya Sanat ve Medeniyet Dergisi Yıl:2015  Sayı: 2  Alan: Dilbilim/Dilbilimi

M. Zahit Can
Arap Abbasi ve Modern Türk Dönemi Çeviri Hareketlerinin Andre Lefevere’nin Yaklaşımıyla İrdelenmesi
 
Çeviri kendi başına inkişaf eden bir olgu değildir. Mutlaka onu ortaya çıkarıcı bir takım gerekçeler söz konusudur. Bunlar coğrafi, tarihi, siyasi, ticari ve sosyal gerekçeler gibi bir ya da birden çok üst başlıklarla ifade edilebilir. Farklı tarihi dönem, coğrafya, kültür, din ve toplulukların etkileşimleri içerisinde çeviriyi ortaya çıkarıcı bir takım ortak yönlerin bulunması ise mümkündür. Bu denli farklı yönleri kendi içerisinde barındıran çeviri ortamlarının ortak edimi çeviri olunca, çeviriye yönelik hangi ortaklıkların bulunabileceği sorusu belirmektedir. Çeviriye dair ortak yönlerin bulunması ise çeviriye dair üst kavramların ortaya çıkarılabilmesi açısından önem taşımaktadır. Andre Lefevere’nin çeviriye dair ürettiği üst kavramları Arap Abbasi ve Modern Türk Dönemi Çeviri hareketlerine uygulandığında bu kavramların ne kadar tutarlı olduğu konusunda fikir elde edilebilir. Bu kavramların kapsayıcılığını anlamak için ise bir birinden zaman ve mekân açısından farklı tarihi dönemlerin, farklı kültürlerin ve geniş ölçekli çeviri uğraşların betimlenmesi ve karşılaştırılması yerinde olacaktır. Bu sayede olası ortak ve farklı yönler ortaya çıkartılıp tartışılarak Lefevere’nin çeviriye dair ürettiği kavramlar geliştirilebilir. Abbasi dönemindeki çeviri hareketi ile Modern Türk dönemindeki çeviri hareketi bu bakış açısıyla ele alınmıştır. Çeviri tarihi kaynaklarından yararlanılarak döneme ait verilerin elde edilmesi ve bunların özellikle Lefevere’nin çeviribilimsel kavramlarının kapsadığı olguları içeren başlıklar altında karşılaştırılarak değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Karşılaştırma neticesinde Lefevere’nin kavramlarının her iki dönem için de açıklayıcı nitelik taşıdığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Çeviri Tarihi, Andre Lefevere, Çeviri Etkinliği, Beytü-l Hikme


Analysis of Arab Abbasid and Modern Turkish Period Translation Activities With the Approach of Andre Lefevere
 
Translation on its own is not a happening phenomenon. Beyond doubt there have to be some reasons bringing it to light. These can be expressed in one or more than one generic terms such as geographical, historical, political, commercial, and social reasons. It is possible that within different historical period, geography, culture, religion and interactions of communities there are some commonalities inducing translation. Given that the common work of translation environments implying such divergent aspects is translation, the question of which commonalities may exist becomes salient. The fact that concerning translation, there are indeed commonalities, is important for the emergence of generic terms in the field of translation. Applying the generic terms of Andre Lefevere developed for the field of translation, to the Arab Abbasid and Modern Turkish period translation activities, one may get an idea about how consistent these terms are. In order to understand the inclusiveness of these terms, it is suitable to describe and compare historical periods, cultures and large-scale translation efforts differing from each other in time and space. In this vein, possible commonalities and differences can be brought in light and by discussing them, the terms Lefevere formulated for the field of translation, can be further developed. The translation activities during Abbasid period and Modern Turkish period are both examined with this approach. With reference to translation history sources, period based data are obtained and these are especially evaluated in the focus of titles implying phenomena of the terms of Levefere translation study oriented terms. As a result of the comparison it is found that Lefevere’s terms are of illuminating character for both periods.

Keywords:


Detay

İÇERİK