TR
Avrasya Sanat ve Medeniyet Dergisi Yıl:2017  Sayı: 7  Alan: Sanat Tarihi

Ayşe SARIHAN
Osmanlı Cam Sanatına Kısa Bir Bakış
 
Bu çalışmada Osmanlı cam sanatının gelişimi üzerine kronolojik ve kısa bir değerlendirme yapılmaktadır. Cam insanlık tarihinin önemli malzemelerinden biri olmuştur ve yaşamın hemen her alanında kullanılmıştır. Hammadde olarak doğada bulunan cam, çeşitli yöntemlerle şekillendirilerek kullanışlı hale getirilmiştir. Camın Osmanlı kültürüne geçiş yolu bilinmemekle birlikte, Osmanlı'da son derece zarif, estetik değeri yüksek ve özgün bir üslup gösteren cam eserler üretilmiştir. İstanbul merkezli gelişen Osmanlı camcılığı, çeşitli belgelerden edinilen bilgilere göre, Eğrikapı, Eyüp, Balat, Ayvansaray, Bakırköy, Beykoz, Paşabahçe, Çubuklu, İncirköyü bölgelerine yayılmış; bu bölgelerde kurulan atölyelerde değişik özellikte ve boyutta cam üretimi yapılmıştır. Osmanlılar’da yapılan camlar düz cam, renkli cam, billur cam olmak üzere üç çeşitti. Binaların pencereleri için kullanılan camlardan başka günlük hayatın ihtiyaçlarını karşılayan çeşitli cam eşya da bu sanayie büyük bir sürüm yeri hizmetini görüyordu. Bu dönemde cam mamuller başlıca üç grupta toplanır: Lüks mamuller, faydalı eşya, orduda veya gündelik hayatta kullanılmak üzere yapılmış olan cam ürünler ve nakışlı camlar ya da eski yapılardaki pencereler için türlü yassı camlar. Ne var ki Osmanlı cam sanatının tarihini baştan sona okuyabilmemize olanak sağlayacak cam ürünlerin -malzemesinin doğası gereği kırılganlığı sebebiyle- günümüze ulaşan örnekleri yalnızca müzelerde korunan nadide eserlerden ibarettir. Modern sanat tarihi araştırmalarında Osmanlı cam sanatı ya da cam işçiliğine dair araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmamızın Osmanlı cam sanatına dair araştırmalara katkısı olması umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Cam, Osmanlı Cam Sanatı, Camcılık, Osmanlı Camcılığı, Beykoz.


A Brief View to the Ottoman Glass Art
 
In this study, the development of the Ottoman glass art is evaluated chronologically and briefly. "Glass" has been one of the most important material in mankind history and almost has been used in every area of life. As a raw material in nature, glass, after being shaped in various ways, has been used by man. Although it is unknown how glass transition has occured to the Ottoman culture, in this civilization, glass handcrafts had been produced which shows peculiar style aesthetically. The Ottoman glass art has been developed in Istanbul and according to various papers, circulated to Eğrikapı, Eyüp, Balat, Ayvansaray, Bakırköy, Beykoz, Paşabahçe, Çubuklu and İncirköyü regions. In these regions, glass production has been made by different features and dimensions. There are three type of glass produced in the Ottoman culture:simple glass,coloured glass, crystal glass. In addition to the glass used for the windows of the building, a variety of glassware that meets the needs of everyday life,is also very important for the industry. During this period, the glass products are classified into three groups: luxury products, useful items, glass products made to be used in everyday life or in the army and embroidered glass or flat glass for windows in old buildings. But remaining examples of glass products -because of the nature of its material, fragility- which will allow us to able to read the history of the Ottoman glass art from the beginning to the end, consist of only precious artifacts preserved in the museum. Studies on the Ottoman glass art in modern art history is quite limited. It is hoped that our study will contributes to research on the Ottoman glass art.

Keywords: Glass, the Ottoman glass art, glass production, the Ottoman glass production, Beykoz.


Detay

İÇERİK