TR
Avrasya Sanat ve Medeniyet Dergisi Yıl:2021  Sayı: 14  Alan: Türk Dili ve Edebiyatı

Feyza KEŞAN
KALKANDELENLİ (TETOVO) MU'ÎDÎ DÎVÂNI'NDA BÜLBÜL
 
Araştırmanın amacı, Mu'îdî'nin Dîvânı'nda, bülbül ile ilgili beyitleri tespit etmek ve bülbül mazmununun adı geçen şair tarafından hangi unsurlarla ilişkilendirildiğini ortaya koymaktır. Bu araştırmanın bir diğer amacı, az bilinen bir şairin incelenerek, yapılan bilimsel araştırmalarda daha çok yer almasını sağlayabilmektir. Divan edebiyatında bülbül; sesinin güzelliği, güle olan aşkı, aşığı temsil etmesi, gül ile bülbül arasındaki birçok tasavvuru anlatıp hatırlatması yönlerinden adı zikredilmektedir. Yine bu bağlam örnekleri ışığında hayvanlar âleminden bir kuş türü olarak da klasik şiirde adı en çok geçen kuştur. Bu çalışmada öncelikle az bilinen bir şair olan Kalkandelenli Mu'îdî’nin yaşamı hakkında kısa bir bilgilendirme yapılmıştır. Şairin Dîvân’ı, iki temel başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar, Mu'îdî'nin Dîvânı'nda bulunan gazel örnekleri üzerinde yapılan çalışmalardan yararlanılarak tasnif edilmiştir. Bülbülün, gazel incelemesinin sınırı ise, klasik şiirde üzerine belki de en çok yazılmış mazmunlardan birisi olan bülbül mazmunu ve ilişkilendirildiği yapılar üzerinde gerçekleştirilmiştir. İncelemede tespit edilmiş olan her bir başlığa örnek olabilecek beyitlere; en az bir, en fazla iki örnek verilmiştir. Bazı başlıkların çok daha fazla örneği bulunmuş olup meraklıları için dipnotta ayrıca belirtilmiştir. Makale bülbül, sürgün ve onun vasıfları gibi konuların; sosyal hayat, toplum yapısı bağlamında incelenmesi ve yorumlanması ile son bulacaktır. Klasik şiirde bunun gibi daha pek çok unsur bir Halkbilimci bakış açısıyla araştırılmayı beklemektedir. Beyitlerin yanında verilen dipnotta şairin divanındaki ilgili benzer örneklerin sayfa numarası ve beyit numarası verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Klasik Şiir, Türk Halkbilimi, Kalkandelenli Mu'îdî Dîvânı, Bülbül, Gül.


NIGHTINGALE IN MU’ÎDÎ DÎVAN’S FROM KALKANELEN (TETOVO)
 
The aim of the study is to determine the couplets related to the nightingale in Mu'îdî's Dîvânı and to reveal with which elements the nightingale mazmunu was associated by the said poet. Another aim of this research is to examine a lesser known poet and make him take part in scientific researches. Nightingale in Divan literature; His name is mentioned in terms of the beauty of his voice, his representation of the love for the rose, his representation of the lover, and his reminder of many imaginations between the rose and the nightingale. Again, in the light of these context examples, it is the bird most frequently mentioned in classical poetry as a species of bird from the animal world. In this study, first of all, a brief information about the life of Mu'îdî from Tetovo, who was a little known poet was given. Dîvân of the poet has been examined under two main headings. These titles have been classified based on the studies made on the ghazel samples found in Mu'îdî's Dîvânı. The limit of the nightingale's gazel analysis, on the other hand, is the nightingale mazm, which is perhaps one of the most written masons on classical poetry, and the structures with which it is associated. The couplets that can be examples of each title identified in the review; At least one and at most two examples are given. Many more examples of some titles have been found and are also mentioned in the footnote for enthusiasts. The article includes topics such as nightingale, exile and its attributes; social life will end with its analysis and interpretation within the context of social structure. Many more elements like this in classical poetry await to be explored from a folklorist perspective. The page number and couplet number of similar examples in the poet's divan are given in the footnote next to the couplets.

Keywords: Classical Poetry, Turkish Folklore, Kalkandelenli Mu'îdî Dîvân’s, Nightingale, Rose.


Detay

İÇERİK